محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

271

تحفه خانى ( فارسى )

اسفاناخ و كدوى تر در آش بايد انداخت و مداومت دخول حمام بايد كرد و آبهاى ملايم بر سر بايد ريخت كه موجب ترطيب دماغ و آمدن خوابست و اين تدبير درين مرض از ضرورياتست و گاهى جنون و وسواس كه متفرع بر ماليخوليا مىشود و معدود از دست عقب حميات حاره حادث مىشود مثل تپ حصبه و سبب اين تصاعد و تراقى ابخرهء حارهء سوداوى بدماغ است و علاج درين مقام ترطيب مزاج دماغ است بدوشيدن شير بر سر و اگر شير انسان باشد بهتر و تراشه كدوى تر و تراشه بادرنگ و امثال اينها بر سر صاحب اين مرض نهادن قوى نافع است و شربت درين مقام سكنجبين ده درم در شيرهء خرفه مقدار پنجاه درم بايد داد و خوردن كاهو بملاحظه جلب خواب و غذا ماء الشعير با مرغ جوجه و يا گوشت بزغاله و گاهى اين مرض به سبب خوردن ادويه حارّه و مبالغه در آن حادث مىشود مثل فلفل و زنجبيل و سبب اغذيه حاره نيز حادث مىشود مثل آش بسيار سير و اشياى كه درو ادويه حاره باشد زيرا كه اينها امداد در احتراق اخلاط مىكنند و موجب تصاعد و تراقى بخارات بدماغ مىشود و سبب اسباب خارجى از بدن نيز مىشود مثل جلوس بسيار در آفتاب و پيش آتش و گرديدن در آفتاب زيرا كه اين اسباب امداد اسباب داخلى مىكنند در حدوث مرض و از حكماى بعضى گفته كه گاهى حدوث ماليخوليا سبب فكر عميق در مسايل مشكله و حل آنست كه درين مقام اين او ترك فكر در آن مسايل است و ايراد اشربه و اغذيه مرطبه دماغ و ماليدن روغنهاى مرطبه كه سابقا مذكور شد بدماغ و گفته اند كه نسوان را مرض ماليخوليا بسيار كم است كه حادث شود و اگر احيانا حادث شود افحش و بدتر از رجال است و اين مرض كه ايشان را طارى مىشود